Wat zijn deeltjes? - 4.9 out of 5 based on 11 votes

Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

Iemand die dagelijks in een cleanroom werkt vroeg VWR wat nu wordt bedoeld als men het over deeltjes heeft. Een zoekopdracht in Google "wat zijn deeltjes", leverde niet veel interessante informatie op op het gebied van cleanrooms. De zoekmachines geven informatie over deeltjesfysica, quarks, gluonen of artikelen over het Higgs-deeltje dat in de deeltjesversteller bij het CERN in Genève hebben ontdekt. Geen relevante zoekresulaten over deeltje, wanneer het cleanrooms betreft.

Bij cleanrooms is het belangrijk dat het aantal deeltjes zo laag mogelijk is. Cleanrooms worden zo gemaakt dat ze aan een bepaalde klasse voldoen. In Amerika wordt meestal gesproken over klasse 100 of klasse 1000 cleanrooms. Dat is volgens de Amerikaanse richtlijn US FED STD 209E. Die richtlijn geldt voor een bepaald aantal deeltjes per kubieke foot. In Europa kom je deze benamingen ook tegen, maar wordt er meer gesproken over ISO-4 of ISO-5. Dat is de ISO 14644-1 richtlijn.

Een ISO-klasse 5 cleanroom mag maximaal 100.000 deeltjes van 0,1µm of 3520 deeltjes van 0,5µm per m³ lucht bevatten. In een cleanroom staat meestal een deeltjesteller, die controleert of de cleanroom aan de norm voldoet. Maar wat zijn deeltjes? En hoe groot is 0,1 of 0,5µm?

Of we nu thuis zijn, op kantoor of in de buitenlucht, er zitten miljoenen deeltjes in de lucht om ons heen. Er zijn droge en vochtige deeltjes.

stuifmeel
Er zijn natuurlijke deeltjes, zoals zoutkristallen, stuifmeel van bloeiende planten en bomen(pollenalarm), zand (na zandstorm in Sahara vind je na een regenbui in Nederland soms zandresten op je auto), vulkaanas (in maart en april 2012 lag het vliegverkeer in Europa deels plat door de uitbarsting van de Eyjafjallajökull vulkaan in IJsland) en nog veel meer van dergelijke deeltjes. Afgestorven organismen zijn ook veel in de lucht aanwezig. Dit zijn afvalproducten van mensen, dieren, bomen, planten en dergelijke. Bijvoorbeeld huidschilvers, afgebroken haartjes, etc. Een mens verspreidt per minuut zo'n 100.000 deeltjes bij normaal bewegen. Als je actief gaat bewegen met je armen en benen, of bijvoorbeeld gaat krabben, dan komt er een veelvoud van dit aantal deeltjes vrij in de lucht. Een mens verspreid iedere dag zo'n 10 tot 100 miljoen deeltjes.

Slijtage is een andere oorzaak. Alleen al op de weg slijten de banden en remschijven van auto's. Deze deeltjes komen in de lucht terecht. Vrijwel alle machines met draaiende onderdelen laten in min- of meerdere mate deeltjes af.

Nog even terug naar de auto. Auto's laten niet alleen deeltjes achter in de lucht door slijtage van remschijven en banden, de uitlaat laat ook anorganische afvalproducten achter. En denk bijvoorbeeld ook eens aan de schoorsteen van een afvalverbrandingsoven of een schoorsteen van een fabriek.

En dan is er nog een categorie die graag meelift op al deze deeltjes, de micro-organismen verspreiden zich gemakkelijk door zich vast te hechten aan deeltjes. Dat noemen we een gastheer, het deeltje vervoert de micro-organismen.